Motywacje starożytnych
do podróżowania morzem

• Chęć ekspansji terytorialnej i zakładania kolonii (np. grecka Wielka Kolonizacja z VII-VI wieku p.n.e.).
• Handel morski, którego najwcześniejszym przykładem (przynajmniej na wielką skalę) są Fenicjanie^[1].
• Działalność nielegalna na morzu - korsarstwo.
• Wyprawy wojskowe i transport żołnierzy.
• Wczesna działalność kartograficzna; Strabon sam nieskromnie stwierdza, że:

  "(…) οὐδὲ τῶν ἄλλων δὲ οὐδὲ εἷς ἂν εὑρεθείη τῶν γεωγραφησάντων πολύ τι ἡμῶν μᾶλλον ἐπεληλυθὼς τῶν λεχθέντων διαστημάτων"^[2]

  "(…) i zresztą spośród innych geografów nie znalazłby się ani jeden, który by w znacznie większym stopniu niż my przemierzył wymienione obszary"

Żegluga przybrzeżna i pełnomorska w starożytności

• Ogólnie rzecz ujmując, w starożytności preferowana była żegluga przybrzeżna, czyli taka, podczas której brzeg jest zawsze widoczny ze statku. Marynarze musieli jednak pływać w rozsądnej odległości od brzegu, ze względu na mielizny, rafy koralowe i skały, które, wystające z wody, stawały się poważnym zagrożeniem^[1].
• Na dobrze znanym Morzu Śródziemnym często decydowano się żeglować jak najszybciej, czyli na pełnym morzu^[1].

  Zobacz mapę szlaków handlowych na Morzu Śródziemnym

  
• Z reguły żeglowano podczas dnia, a zawijano do portu nocą (choć Fenicjanie podróżowali niekiedy na otwartym morzu po zmroku^[2]).

Pory roku a żegluga w starożytności

Postoje na morzu

• 0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9
  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9 1

  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9
  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9 5

  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9
  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9 0

  –

  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9
  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9 2

  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9
  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9 0

  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9
  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9 0

  kilometrów

  Dzienny dystans przy pomyślnych wiatrach (żegluga dzień i noc)^[1][2]

• <

  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9
  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9 1

  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9
  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9 0

  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9
  0
  1
  2
  3
  4
  5
  6
  7
  8
  9 0

  kilometrów

  Dzienny dystans w spokojnej żegludze kupieckiej^[3]

• Można przypuszczać, że całe wybrzeże Morza Śródziemnego było nimi obsiane. Dzięki nim kupcy mogli zawsze liczyć na bezpieczne zacumowanie statku i zaopatrzenie się w prowiant na dalszą podróż^[3].

Najważniejsze porty starożytności

Greckie i fenickie podróże

Budowa starożytnych statków

Metoda na wpust i czop (Mortise-and-Tenon)^[1][2]

• Posługiwano się nią od późnej epoki brązu do II wieku n.e. (najwcześniejsze znaleziska: ok. 1300 r. p.n.e.).
• Rozpowszechniła się najprawdopodobniej na Lewancie.
• Była to konstrukcja bardzo droga (zużywano dużo drewna i potrzebowano dużej ilości robotników).
• Statki o tej budowie miały jednak niesamowicie wytrzymałe kadłuby.
• Techika oparta na poszyciu: najpierw budowano poszycie, a dopiero potem szkielet.

Szkieletowa (Skeleton-first)^[1]

• Była to konstrukcja tańsza i szybsza w budowie.
• Zaczęła wypierać poszyciową na samym końcu starożytności. Z tego powodu istniały hybrydowe konstrukcje^[3].
• Statki były bardziej podatne na pęknięcia przez zmniejszoną elastyczność.
• Metoda oparta na szkielecie.

Wiązania burtowe^[2]

• Grube liny biegnące wzdłuż statku od dziobu do rufy (ὑποζώματα).
• Ich głównym celem było zapobieganie wyginaniu się kadłuba na wysokich falach (tzw. hogging i sagging).
• Napinane były za pomocą drąga, aby utrzymać stałe napięcie konstrukcji.
• Kluczowy element wczesnych statków; później używana głównie podczas silnych sztormów.

Rodzaje antycznych statków